Fiscaal voordelig vermogen nalaten met estate planning

Het is natuurlijk niet iets waar je graag aan denkt, maar er komt een moment dat je er niet meer zult zijn. Ondanks dat dit een onprettig gegeven is, is het wel verstandig om daar nu al bij stil te staan. Met estate planning kun je op een zo voordelig mogelijke manier je opgebouwde vermogen overdragen aan volgende generaties. Leg deze overdracht daarom vanuit juridisch en fiscaal oogpunt zo vroeg en goed mogelijk vast. In dit artikel staan we stil bij enkele van de belangrijkste aandachtspunten omtrent een nalatenschap en estate planning.

Successiewet en fiscaliteit

De Successiewet regelt de fiscale gevolgen bij vererving en schenking. We geven je hierbij een paar belangrijke punten uit de Successiewet, wist je bijvoorbeeld dat:

• de erfbelasting over een verkregen vermogen uiteenloopt van 10% tot 40%, afhankelijk van hoe dicht de verkrijger van de erfenis bij de overledene staat;
• het al dan niet beschikken over een samenlevingscontract een verschil van vrijstelling kan uitmaken van € 603.600;
• een juiste opstelling van een overlijdensrisicoverzekering (wie is verzekeringnemer en begunstigde) en huwelijkse voorwaarden uitmaakt of de uitkering bij overlijden belast of vrijgesteld is;
• een schenking die vlak voor het overlijden wordt gedaan, toch wordt belast met erfbelasting?

Tarieven schenk- en erfbelasting 2012

Deel van de belaste verkrijging	tariefgroep 1(partners en kinderen)	tariefgroep 1A(kleinkinderen)	tariefgroep 2(overige verkrijgers)
€ 0 – €   115.708	10%	18%	30%
€ 115.708   – hoger	20%	36%	40%

Schenk- of erfbelasting wordt pas betaald als het bedrag van de erfenis of schenking hoger is dan de vrijstelling.

Vrijstellingen erfbelasting 2012

Partners	€ 603.600
Kinderen en   kleinkinderen	€ 19.114
Bepaalde zieke en gehandicapte kinderen	€ 57.342
Ouders	€ 45.270
Overige   verkrijgers	€ 2.012

Vrijstellingen schenkbelasting 2012

Kinderen	€ 5.030
(Schoon)Kinderen 18-35 jaar (eenmalig); of (*) indien schenking wordt aangewend voor aankoop huis of studie (eveneens eenmalig)	€ 24.144 óf € 50.300(*)
Overige verkrijgers	€ 2.012

Alle vrijstellingen zijn ‘voetvrijstellingen’: alleen het meerdere boven de vrijstelling wordt belast.

Vermogensoverdracht tijdens leven

Schenken bij leven is, zeker als dit geleidelijk gebeurt, fiscaal vaak voordeliger dan vererven bij overlijden. Door de kinderen jaarlijks een bedrag te schenken wordt het vermogen kleiner, waardoor de kinderen later minder erfbelasting hoeven te betalen. Door optimaal gebruik te maken van de vrijstellingen hoeft er geen schenkbelasting te worden betaald. Heb je een groot vermogen dan kun je ook (overwegen om) een hoger bedrag dan de vrijstelling (te) schenken aan je kind(eren). Een kind betaalt dan weliswaar nu 10% aan schenkbelasting over het meerdere, maar dat is goedkoper dan de 20% die bij vererving wordt afgerekend. Hoe groter straks de verkrijging, hoe hoger het percentage aan erfbelasting.

Liever geen contant geld vrij maken? Denk dan aan schenken ‘op papier’, ofwel schenken onder schuldigerkenning. Je schenkt dan bij notariële akte een geldbedrag aan je kind, maar leent dit tegelijkertijd terug van het kind. Hierdoor is het kind bij overlijden minder erfbelasting verschuldigd. Er zijn wel voorwaarden aan verbonden. Zo moet er jaarlijks (daadwerkelijk) 6% rente betaald worden aan het kind.

Schenken niet altijd voordelig

Schenken aan kinderen bij leven kent ook nadelen. Als het kind bijvoorbeeld in de bijstand komt, kunnen schenkingen als eigen vermogen worden gezien. Indien het kind gaat scheiden, dan heeft de ex-partner mogelijk recht op de helft van de schenking. Dit kan voorkomen worden door het opnemen van een ‘uitsluitingsclausule’ bij schenking. Het is uiteraard raadzaam om (vóóraf) goed advies in te winnen over de (fiscale) voor- en nadelen van schenken.

Bedrijfsopvolging

Om ervoor te zorgen dat het voortbestaan van je bedrijf niet in gevaar komt, kent de Successiewet de bedrijfsopvolgingsregeling. Als erfgenamen ondernemingsvermogen of aandelen in de bv verkrijgen, is een 100% voorwaardelijke vrijstelling van erf- of schenkbelasting van toepassing als de waarde van de objectieve onderneming niet groter is dan € 1.006.000. Als de waarde hoger ligt, geldt een voorwaardelijke vrijstelling van 83% over het meerdere. Voor de eventueel dan nog verschuldigde belasting kan tien jaar rentedragend uitstel van betaling worden verkregen. Bij de verkrijging van aandelen geldt deze vrijstelling alleen voor dat deel van de waarde die toerekenbaar is aan echt ondernemingsvermogen. Voor aandelen in een pure beleggings-bv geldt de vrijstelling niet.

Er zijn aan de bedrijfsopvolgingsregeling verschillende voorwaarden verbonden. Zo moet de verkrijger het bedrijf nog minimaal vijf jaar voortzetten.

Een testament maken of aanpassen

Om ervoor te zorgen dat na overlijden alle zaken naar wens verlopen, is het verstandig om een testament op te maken. In een testament wordt vastgelegd wat er met de nalatenschap moet gebeuren. Zo kun je bijvoorbeeld bepalen dat je echtgeno(o)t(e) in de woning mag blijven wonen of dat de onderneming naar één van de kinderen gaat. Ook kun je in een testament uitsluiten dat partners van kinderen aanspraak maken op het geërfde vermogen wanneer het huwelijk eindigt. Met een testament houd je de regie in eigen hand en voorkom je vervelende discussies na overlijden.

Als testamentair niets wordt geregeld geldt de wettelijke verdeling. Laat je een echtgeno(o)t(e) en kinderen na, dan zijn die in gelijke delen erfgenaam. Alle bezittingen en schulden gaan automatisch over op je echtgeno(o)t(e). De kinderen krijgen een ‘geldvordering’ ter grootte van hun erfdeel. Deze geldvordering is onder meer opeisbaar bij het overlijden of het faillissement van je echtgeno(o)t(e). De wettelijke verdeling is fiscaal niet altijd de beste oplossing. De langstlevende echtgenoot heeft de mogelijkheid om binnen drie maanden na het overlijden de wettelijke verdeling ongedaan te maken.

Het is mogelijk om met een testament erfbelasting te besparen. Heb je al een testament opgemaakt? Dan is het verstandig om dit regelmatig na te kijken. Zowel je eigen situatie en wensen kunnen veranderen  als de fiscale wetgeving.

Het maken of aanpassen van huwelijkse voorwaarden

Veel ondernemers kiezen er voor om (al dan niet tijdens het huwelijk) huwelijkse voorwaarden op te maken. Zo is het vermogen van de partner beter beschermd, mocht de onderneming failliet gaan. Vaak worden ook huwelijkse voorwaarden opgemaakt bij een groot verschil in vermogen tussen partners en bij het aangaan van een tweede huwelijk. Huwelijkse voorwaarden, mits goed opgesteld en goed nagevolgd, zijn ook een belangrijk instrument om erfbelasting te besparen. Dat kunnen we het best illustreren aan de hand van het volgende voorbeeld.

Voorbeeld: Jan heeft een eigen onderneming met een waarde van € 1 miljoen. Zijn vrouw Petra bezit een eigen woning met een waarde van € 450.000. Zij hebben geen kinderen en zijn getrouwd ‘in koude uitsluiting’. Dat betekent dat er geen gemeenschappelijk vermogen is. Als Jan komt te overlijden, vererft zijn hele onderneming met een waarde van € 1 miljoen. Zouden Jan en Petra in gemeenschap van goederen zijn gehuwd dan vererft de helft van het gezamenlijk bezit, oftewel € 725.000 en is er minder erfbelasting verschuldigd. Hetzelfde kan bereikt worden als in de huwelijkse voorwaarden een finaal verrekenbeding is opgenomen. Bij overlijden wordt het vermogen dan gedeeld alsof er tussen echtgenoten een algehele gemeenschap van goederen heeft bestaan.

Heb je al huwelijkse voorwaarden opgesteld? Check dan net als bij het testament regelmatig of deze nog aan alle wensen voldoet. Met ingang van 2012 is voor het wijzigen van huwelijkse voorwaarden tijdens het huwelijk geen toestemming van de rechter meer nodig.

Vragen over estate planning

Zoals je merkt komt bij estate planning veel kijken. Allerlei fiscale en juridische aspecten spelen een rol om de overgang van het vermogen zo goed mogelijk te regelen. Nieuwint & Van Beek denkt graag met je mee bij het in kaart brengen van de wensen. Hierbij houden we direct rekening met alle relevante (fiscale) financiële factoren zodat de erfgenamen straks niet met een kater achterblijven. Neem hiervoor contact op met ons kantoor of je vaste aanspreekpunt.

Actueel: perspectief op verruiming van vrijstellingen?

Wat wellicht perspectief biedt voor verruiming van verkrijgingen uit schenking of erfenis is een recente uitspraak van de Rechtbank Breda. De Rechtbank heeft uitgesproken dat de zeer ruime vrijstelling voor belastingvrije vererving van het vermogen in een voortgezette onderneming ook van toepassing moet zijn op particulier vererfd vermogen. De rechter deelde de redenering van de klager dat sprake is van ongeoorloofde discriminatie in de toekenning van de vrijstelling. Hierdoor blijft een veel groter deel van verkrijgingen buiten de heffing van schenk- en erfbelasting.

Deze uitspraak heeft grote consequenties op de overheidsinkomsten. Daarom is de verwachting dat de Staatssecretaris van Financiën hiertegen hoger beroep zal instellen. Zolang de procedure loopt en nog geen duidelijkheid is over de uitkomst hiervan kan het zinvol om tegen de in 2011 of 2012 ontvangen aanslag erfbelasting bezwaar aan te tekenen. Indien gewenst kunnen wij beoordelen of dit ook voor jouw situatie van toepassing is. Vanzelfsprekend hoef je geen actie te ondernemen als wij op dit moment je dossier al in behandeling hebben.